دارذ و هيچ عضو از وى بىفايده نيست ، از درخت خرما هيچ چيزى بىفايده نيست و هر چيز از آن خاصيتى دارذ . قوله : « أَصْلُها ثابِتٌ » اى اصل هذه الشجرة ثابت في الأرض ، يعنى بيخ اين درخت در زمين محكم است ( 686 ) « وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ » اى أفنانها و أعلاها عال نحو السّماء ، شاخهاى آن ميل سوى آسمان كرده است يعنى بلند شده ؛ همچنين ايمان در دل مؤمن ثابت است و قرآن خواندن او و تسبيح كردن و طاعت او عالى و مرتفع است و ميل سوء آسمان دارذ و آن را حجابى نيست ، چنانك خذاى - تعالى - فرموذ : « إِلَيْهِ يَصْعَدُ 2299 الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ » يعنى كلمهء شهادة چون از مؤمن صادر شوذ 2300 و عمل صالح از وى ظاهر گردذ بىحجاب به حضرت جلال خذاى - تعالى - رسذ . ابن عباس گويذ : رسول خذا گفت - صلّى اللّه عليه و آله - : خذاى - تبارك و تعالى - عمودى آفريذه است از نور ، آخر آن در زير هفتم زمين است و اوّل آن در زير عرش ؛ چون مؤمن گويذ : « لا إله الا الله ، محمد رسول الله ، على ولى الله » آن عمود بلرزذ ، خذاى - تعالى - به آن عمود خطاب كنذ كى ساكن باش ؛ عمود گويذ : خداوندا ! چگونه ساكن باشم ، و لم يغفر لقائلها ، و گوينده اين كلمات را نيامرزيده‌اند . رسول گفت : أكثروا من هزوز العمود ، يعنى آنچ ( 687 ) عمود را مىلرزاند بسيار گوييذ . « تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها » يعنى ثمرهء آن هر سال يك بار ظاهر مىشوذ . مراد از « حين » يك سالست ؛ و گفته‌اند : شش ماه است زيرا كى ثمره بر درخت خرما شش ماه باقى بوذ ؛ و گفته‌اند : دو ماه كى از آن وقت كى طلع پيذا مىشوذ تا آنگاه كى خرما مىبرند دو ماه است ؛ و گفته‌اند : مراد از « حين » بامداد و شبانگاه است ؛ و اين بمذهب كسى است [ كى ] تفسير « شجره » بمؤمن مىكنذ اى يصعد منها الى اللّه صالح اعماله دايما ، يعنى از درخت وجود مؤمن دايم عمل صالح به حضرت خذاى - تعالى - مىرسذ ؛ و اصل « حين » اسم زماني مبهم است و معنى آنست كى چنانك درخت خرما دايم الخير است مؤمن دايم الخير است . سلام خثعم گويذ : 2301 به خدمت محمّد باقر رفتم - عليه السّلم - و او را از شجرهء طيّبه سؤال كردم ؛ گفت : شجرهء طيّبه محمّد است - صلّى اللّه عليه و آله - و ورق آن شجره فاطمهء 2302 دختر محمّد است - عليهما السّلم - و فرعش امير المؤمنين است و ميوهء اين درخت حسن و